در ابتداي اين جلسه رئيس كتابخانه مركزي تبريز با اعلام اينكه كتابخانه مركزي تبريز بزرگترين كتابخانه عمومي نهاد در سطح كشور است، گفت: ساختمان كتابخانه مركزي تبريز مطابق با استانداردهاي جهاني طراحي و با 11000 متر مربع زير بنا ساخته شده است.
سيد كمال الدين سيد مدني ادامه داد: اين كتابخانه داراي 7 مخزن با گنجايش حدود 500 هزار جلد كتاب و تالارهاي مطالعه ويژه پژوهشگران ، نشريات ادواري ، منابع مرجع ، انفورماتيك و بخش نسخ خطي و گنجينه هاي مكتوب بسيار نادر و نفيس مي باشد.
وي گفت: يگي از بزرگترين افتخارات اين كتابخانه در كشور و سطح بين الملل ، وجود اولين اثر به ثبت رسيده جهان يعني وقف نامه ربع رشيدي در اين كتابخانه است.
وي ازاقدامات انجام يافته در خصوص محافظت و نگهداري از نسخ خطي كتابخانه را استقرار دستگاه آفت زدا براي استحكام بخشي نسخ خطي دانست و گفت : خريداري دستگاه تنظيم دما و رطوبت نيز بر اين اساس صورت گرفته كه با نصب آن ، نسخ خطي از هر گونه آسيب در امان خواهند ماند.
وي همچنين دعوت از آقايان محمد رضا فاضل هاشمي رئيس اداره مخطوطات كتابخانه آستان قدس رضوي و سياوش مجذوب حسيني كارشناس حفاظت و نگهداري آستان قدس رضوي را در اين همين راستا دانست و حضور اين دو كارشناس و استفاده از تجربيات آنها را گامي مثبت در جهت پيشبرد اهداف اين كتابخانه در زمينه نسخ خطي ومكتوبات نفيس عنوان كرد.
مدني خريد دستگاه بوك اسكنر را براي كتابخانه مركزي تبريز از ضروريات عنوان كرد و گفت: با خريد اين دستگاه به تعداد كافي ،
مي توان از نسخ خطي و نفايس آرشيو ديداري تهيه كرده و در اختيار محققين قرار داد كه اين كار باعث در امان ماندن اين نسخ از هر گونه آسيب جدي خواهد شد.
وي در ادامه خاطر نشان كرد : كتابخانه مركزي همچنان نيازمند مساعدت هاي نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور است تا با حمايت آنان و تهيه تجهيزات مورد نياز بتوانيم اين امانت هاي گران بهاي تاريخي را به سلامت به مقصد برسانيم.
در ادامه اين جلسه مدير كل كتابخانه هاي عمومي استان نيز به مصوباتي از جلسه انجمن كتابخانه هاي عمومي استان كه با حضور استاندار آذربايجان شرقي برگزار شد اشاره كرد و گفت: در اين جلسه موارد قابل تاملي در مورد شهرستان ها به تصويب رسيد .
آقاي خدايي يادآور شد : در طي يكي از اين مصوبات مقرر گرديد مديركل امور اجتماعي استانداري شخصاً پيگير خريداري زمين جنب كتابخانه مركزي تبريز جهت توسعه و احداث فاز دوم آن باشند.
وي همچنين گفت : در مورد شهرداراني كه نسبت به پرداخت نيم درصد به حساب انجمن كتابخانه هاي عمومي تعلل مي كنند مصوب شد كه در صورت عدم واريز سهم نيم درصد كتابخانه هاي عمومي از طرف شهرداران، با اعلام اداره كل كتابخانه هاي عمومي استان از محل كمك هاي استانداري به شهرداراني كه نيم درصد سهم كتابخانه ها را واريز ننموده اند كاسته شده و به حساب انجمن شهرستان مربوطه واريز گردد.
خدايي در ادامه ضمن قدرداني از حضور آقايان رادان و چاكري از نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور و نمايندگان كتابخانه آستان قدس رضوي افزود: صبغه غني فرهنگي استان از يك سو و قدمت و غناي فرهنگي و تاريخي اين كتابخانه توجه جدي مسئولان را مي طلبد و حضور مشاور محترم دبيركل و معاون محترم توسعه كتابخانه ها و كتابخواني نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور نشان از اين علاقه و توجه نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور و شخص محترم دبيركل را دارد.
آقاي خدايي در خصوص تعامل با كتابخانه ها گفت : اين اداره كل در راستاي تعامل با كتابخانه ها و استفاده از تجربيات آنها ، هيئتي براي بازديد از كتابخانه هاي ملي، مجلس و كتابخانه آيت الله العظمي مرعشي نجفي (ره) اعزام و از نزديك با كارهاي انجام يافته آنها در خصوص نسخ خطي آشنا شدند.
وي با اشاره به دستگاه آفت زدا افزود: اين دستگاه در حال حاضر جوابگوي نيازهاي ما نيست و از طرف ديگر ما استاد كار اين دستگاه را نداريم لذا بايد ما براي اين كار نيروي متخصص تربيت كنيم. وي خاطر نشان كرد: اين اداره كل آماده همكاري با كتابخانه آستان قدس رضوي در اين خصوص و استفاده از تجربيات كارشناسان و اساتيد آن كتابخانه در قالب تفاهم نامه است.
در ادامه اين جلسه ، آقاي هاشمي رئيس اداره مخطوطات آستان قدس رضوي گفت: بخش نسخ خطي كتابخانه مركزي تبريز داراي نسخي فوق العاده نفيس و با ارزش در سطح بين الملل مي باشد كه براي نگهداري اصولي آنها بايد كارهاي ويژه انجام داد.
وي با بيان اينكه در بخش نسخ خطي بايد سه كار اساسي صورت گيرد، گفت: اساسي ترين كار در اين خصوص سازماندهي و فهرست نگاري نسخ خطي است كه 40 درصد اين نسخ غني فهرست نويسي شده اند ليكن براي فهرست نويسي تمام نسخ موجود اين بخش مي بايست با حضور كارشناساني زبده اين امر به اتمام برسد و كتابخانه آستان قدس رضوي آماده هر نوع همكاري با كتابخانه مركزي در اين خصوص است.
هاشمي دومين كار اساسي اين كتابخانه را در بخش نسخ خطي مربوط به آفت زدايي منابع موجود عنوان كرد و گفت: آفت زدايي نسخ خطي كار بسيار مهمي است لذا بايد ابتدا كتب دقيقا بررسي و بر اساس اولويت در دستگاه آفت زدا قرار داده شوند ، لذا ابتدا بايد درجه حفاظت نسخه ها مشخص و سپس براي مرمت و آفت زدايي اقدام شود.
وي سومين مسئله را پشتيباني نسخه ها دانست و گفت: نسخ پشتيبان از طريق بوك اسكنر تهيه مي شود كه بايد از روي نسخه هاي خطي ميكرو فيلم تهيه و بعد تبديل به سي دي شده و در اختيار محقق قرار گيرد كه اين كار باعث در امان ماندن نسخه هاي خطي از گزند حوادث خواهد شد. البته تنها يك بوك اسكنر با توجه به تعداد منابع براي اينجا كافي نيست. وي آمادگي كتابخانه آستان قدس را در خصوص همكار ي با كتابخانه مركزي تبريز در زمينه تبديل نسخ خطي اين كتابخانه به ميكرو فيلم و سي دي و بالعكس اعلام نمود.
رئيس اداره مخطوطات آستان قدس رضوي در ادامه به ذكر چند پيشنهاد اشاره كرد و گفت: پيشنهاد مي شود مخزن نسخ خطي كتابخانه مركزي تبريز مجهز به جاروي مركزي براي تميز كردن نسخ باشد و نيز براي تعادل دما و رطوبت در سرما و گرما يك سنسور تعبيه گردد تا در حين نقل و انتقال نسخ دماي آنها مدام تغيير نكند.
وي گذراندن دوره هاي آموزشي ويژه مرمت و صحافي را براي كاركنان اين بخش ضروري دانست و گفت: براي اينكه آثار نفيس كتابخانه مركزي تبريز بيش از اين در معرض خطر قرار نگيرد بايد اين آموزش ها صورت گيرد و هر چه سريع تر اين نسخ نفيس مرمت و صحافي گردند و كتابخانه استان قدس آماده هرگونه همكاري با اداره كل كتابخانه هاي عمومي مي باشد.
در ادامه اين جلسه كارشناس حفاظت و نگهداري آستان قدس رضوي نيز به ايراد سخن پرداخت و گفت: دو نكته اساسي كه بايد به آنها اهميت داد يكي اين است كه كتابخانه مركزي تبريز بايد بيشترين انرژي و هزينه را روي نحوه و نگهداري نسخ خطي متمركز كنند يعني بايد پيشگيري قبل از درمان نمايند.
آقاي مجذوب حسيني گفت : براي اين كار بايد تدريجاً اقدام كرد يعني همزمان با فيلترينگ هوا و دما بايد به نور فضا نيز توجه گردد در اين صورت است كه فشار مرمت كردن اين نسخ كاسته خواهد شد.
وي ادامه داد: براي جلوگيري از روند رشد تخريب نسخ خطي بايد آنها را در بين دماي 13 تا 18 درجه با نوسان يك درجه نگهداري كنيم. وي اهميت ديگر را در آسيب شناسي دقيق نسخ خطي براي قرار دادن در دستگاه آفت زدا دانست و عنوان كرد: در آفت زدايي نسخ خطي بايد طوري عمل كنيم كه آسيب شناسي دقيقي صورت گرفته و براي اين كار بايد يك طرح پژوهشي با يكي از دانشگاه ها قرارداد بسته شود تا فون آلودگي بخش نسخ خطي كتابخانه مركزي تبريز را مشخص نمايند و بر اساس اين فون دستگاه آفت زدا را تنظيم نمايند.
وي در خصوص مرمت و صحافي نسخ خطي نيز به عنوان دومين نكته اساسي ياد كرده و گفت: براي اين كار بايد نيروها دوره هاي تخصصي طي كنند و در اين امور تجربه كسب نمايند چرا كه در مرمت و صحافي در كنار آموزش علمي، تجربه كاري بسيار موثر است.
مجذوب حسيني گفت: در حال حاضر نوع مديريت انجام يافته در بخش نسخ خطي كتابخانه مركزي تبريز بسيار مناسب بوده و كارهاي خوبي انجام شده است ، ليكن اگر تبادل اطلاعات با كتابخانه آستان قدس رضوي يا كتابخانه ملي ، مجلس و آيت الله العظمي مرعشي نجفي (ره) صورت گيرد در پيشرفت كارها بسيار موثر خواهد شد.