گزارشي از همايش تجليل از خادمان و كتابداران استان آذربايجان شرقي
همايش بزرگ هفدهمين دوره هفته كتاب جمهوري اسلامي ايران با عنوان " جشن كتاب" در استان آذربايجان شرقي با حضور دكتر احمد عليرضا بيگي استاندار استان آذربايجان شرقي، احمدي منش مدير كل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي استان، چمني فرماندار شهرستان تبريز، حسن خدايي مدير كل كتابخانه هاي عمومي استان، رضايي رئيس سازمان آموزش و پرورش استان، سليمي باهر مدير كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان، مهندس باغبان معاون مالي و اداري شهرداري تبريز، اعضاي هيئت امناي كتابخانه مركزي تبريز، اساتيد دانشگاه، شهرداران و فرمانداران شهرستان هاي استان ،مسئولان كتابخانه هاي عمومي و ساير مديران و روساي ادارات و سازمانهاي استان آذربايجان شرقي در محل تالار حاج محمد نخجواني كتابخانه مركزي تبريز برگزار شد.
در ابتداي اين آيين، مدير كل كتابخانه هاي عمومي استان آذربايجان شرقي گفت: كتاب واژه مقدسي است در فرهنگ ما چرا كه معجزه پيامبر گرامي اسلام قرآن كريم است و بسياري از تعاليم و آموزه هاي پيشوايان ديني ما در كتابهاست. همينطور كتابها ما را با فرهنگ و تمدن و آثار انديشمندان آشنا مي سازد و بدين سبب است كه كتابخانه ها گنجينه معارف بشري و حافظه تاريخي يك ملت بشمار مي روند و براي آشنايي بيشتر با فرهنگ و تمدن يك ملت كتابخانه ها بهترين محل به حساب مي آيند.
حسن خدايي ادامه داد: كاركرد كتابخانه ها در ايران در استمرار فعاليت مساجد است و هيچ مكاني به مساجد نزديكتر از كتابخانه ها نيست چه به لحاظ فيزيكي و ظاهري و چه به لحاظ محتوايي و مهمترين كاركرد مساجد و كتابخانه ها، ارتقاء آگاهي هاي عمومي و اطلاع رساني است و معتبرترين كتابخانه هاي ما در شهرهاي زيارتي است و اين امر نشانگر بلوغ فرهنگي ملت ماست و ما بايد از اين موقعيت به بهترين وجه استفاده كنيم.
وي نمونه بارز اين گونه كتابخانه ها را مجموعه ربع رشيدي عنوان كرد و گفت: مجموعه علمي ربع رشيدي در قرن هفتم در تبريز از چنين جايگاهي برخوردار بود و مويد تقدس كتاب و جايگاه معنوي كتابخانه است و امروز نيز شهرهاي زيارتي از كتابخانه هاي با شكوهي برخوردارند.
وي در ادامه به سابقه ديرينه شهر تبريز در كارهاي فرهنگي پرداخت و گفت: تبريز در كارها و مسايل فرهنگي پيشقدم بوده به طوري كه اولين كتابخانه و حتي اولين كتابفروشي ها در تبريز ايجاد شده است.
خدايي همچنين تصريح كرد: كتابخانه مركزي تبريز جزء اولين كتابخانه هاي موفق كشور اسلامي ايران است كه سابقه اي بس طولاني در عرصه فرهنگ و هنر اين مرز و بوم دارد و نيز وقف نامه ربع رشيدي كه در سازمان يونسكو به ثبت جهاني رسيد از اين كتابخانه بوده است.
وي فعاليت هاي درخشان كتابخانه مركزي تبريز را در عرصه كارهاي فرهنگي دليلي بر كسب مقام و عنوان كتابخانه نمونه كشوري دانست و افزود: اينها همه مرهون زحمات مسئولان و پرسنل فعال و زحمت كش كتابخانه مركزي تبريز است.
مدير كل كتابخانه هاي عمومي استان آذربايجان شرقي در بخش ديگري از سخنان خود به برگزاري نمايشگاه بين المللي كتاب هاي ثبت شده در حافظه جهاني يونسكو در كشور كره جنوبي اشاره كرد و گفت: قرار است كتابهايي كه در حافظه جهاني يونسكو به ثبت رسيده اند در كره جنوبي در معرض ديد عموم قرار گيرند و وقف نامه ربع رشيدي از كتابخانه مركزي تبريز نيزدر اين نمايشگاه عرضه خواهد شد.
خدايي همچنين در اين آيين به مقايسه آماري وضعيت كتابخانه ها در اوايل انقلاب نسبت به زمان فعلي پرداخت و گفت: در رابطه با تعداد كتابخانه نسبت به اوايل انقلاب 5 برابر و در خصوص اعضا نيز 5 برابر و از نظر منابع كتابخانه اي نيز نسبت به اوايل انقلاب 8 برابر و امانت كتاب 5/3 برابر و از نظر زير بنا 6 برابر رشد داشته ايم و نيز در خصوص موارد ديجيتالي همه كتابخانه ها مجهز به كامپيوتر و اينترنت شده اند.
خدايي افزود: در دور سوم سفر رياست محترم جمهوري اسلامي به استان آذربايجان شرقي كه رويكرد فرهنگي داشت احداث 11 كتابخانه استاندارد، ايجاد فاز دوم كتابخانه مركزي و ديجيتال سازي و هوشمند سازي كتابخانه هاي مركزي شهرستان ها تصويب گرديد كه اميدواريم با عنايت مسئولين محترم شاهد اجرايي شدن مصوبات ارزشمند هيئت محترم دولت در منطقه باشيم.
وي در بخش پاياني سخنان خود از اجراي دو طرح بزرگ در كتابخانه ها خبر داد و گفت: اولين طرح، طرح كتاب من مي باشد كه در حال حاضر در كتابخانه ها اجرا مي شود و اين طرح بهترين طرح تامين كتاب بر اساس نياز و درخواست مخاطب به حساب مي آيد و طرح دوم، طرح آر. اف. آي. دي است كه در نظر داريم كتابخانه هاي شهرستان تبريز را به اين سيستم مجهز كنيم و طرح فوق هم اكنون در تهران به صورت پايلوت اجرا مي شود.
در ادامه اين آيين مدير كل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي استان آذربايجان شرقي گفت: ما وقتي از تبريز نام مي بريم ناخود آگاه به ياد اولين بودن آن مي افتيم اما در حال حاضر وظيفه ما در قبال اين اولين بودن چه مي تواند باشد و ما براي نسل امروز چه كارهايي مي توانيم انجام دهيم.
احمدي منش خاطر نشان ساخت: تبريز هميشه در كارهاي فرهنگي پيشگام بوده و وظيفه ماست كه اين پيشگامي تبريز را همچنان حفظ كنيم.
وي در ادامه به سفر رياست محترم جمهوري به استان اشاره كرد و گفت: اين سفر، سفر پر خير و بركتي بود به ويِِژه كه رويكرد فرهنگي و هنري هم داشت و در اين سفر مصوبات خوبي به تصويب رسيد و اين وظيفه ماست كه پي گير اجرايي شدن مصوبات فوق باشيم و طوري نباشد كه بعد از گذشت مدتي ببينيم اين مصوبات اجرايي نشده و الآن كه اين فرصت پيش آمده بايد در كارهاي فرهنگي گام هاي موثري برداريم تا در نزد خداوند متعال سربلند باشيم.
وي در ادامه به مسئله مطالعه كتاب اشاره كرد و گفت: كتابخانه ها بايد براي مطالعه كتابي را در اختيار مخاطب قرار دهند كه اعتقادات مذهبي فرد را تقويت كند و تفكر فرد را جهت دهد.
احمدي منش مطالعه مفيد را مطالعه اي دانست كه عواطف مذهبي و ملي فرد را بالا ببرد و نيز اصلاح رفتاري فرد را به همراه داشته باشد.
وي در بخش ديگري از سخنان خود تصريح كرد: مشكل فعلي ما كمبود قرائت خانه هاي مناسب براي جوانان است, چرا كه طراحي معماري شهري تغيير شكل يافته و اين باعث شده است در منازل محلي براي مطالعه نباشد لذا افراد به كتابخانه ها پناه آورده اند و اينگونه شده است كه كتابخانه ها به قرائت خانه تبديل گشته اند لذا ما بايد براي توسعه كمي و كيفي قرائت خانه ها هم بايد فكري بكنيم.
در ادامه همايش بزرگ هفدهمين دوره هفته كتاب جمهوري اسلامي ايران در استان آذربايجان شرقي دكتر رضايي از اعضاي هيئت امناي كتابخانه مركزي تبريز به ايراد سخن پرداخت و گفت: امروزه كتابخانه ها را مركز اطلاع رساني مي گويند و كتابخانه ها چه در سطح محلات و چه در مركز نقش عمده اطلاع رساني دارند. به ويژه كه در دنياي معاصر كتابخانه ها مجهز به اينترنت و نرم افزار شده اند.
وي در ادامه گفت: مسلماً اگر يك جامعه بخواهد به رفاه نسبي برسد بايد از دانش استفاده كند و امروزه اطلاعات و دانش به حدي رسيده كه آنها را هم جزء منابع مي دانند، منابعي مثل مواد زميني، معادن و مغزها.
اين استاد دانشگاه خاطر نشان كرد: در كشورهاي پيشرفته و در دنياي مدرن پدران و مادران حداقل يك روز در هفته كودكان خود را به كتابخانه مي برند. در اين كشورها براي بچه ها در كتابخانه ها وسايل اسباب بازي تدارك ديده اند تا ضمن بازي با آنها با قفسه هاي كتب نيز انس بگيرند. در كشورهاي پيشرفته كليسا و كتابخانه محل فعاليت و تجمع فرهنگي است. در كشور ما تقريباً مسجد اين نقش را ايفا مي كند. از اين نظر ما مربي ها و اهل فرهنگ بايد ديدگاه خود را به كتابخانه تغيير دهيم. كتابخانه را نبايد انبار كتاب بدانيم.
دكتر رضايي در ادامه ورق زدن كتاب را لذتي طبيعي خواند و گفت: تا جايي كه امبرتو اكوي ايتاليايي، دنياشناس و نويسنده معروف گل سرخ و آونگ فوكو در مصاحبه اش حافظه گياهي را تاكيد مي كند و منظور از حافظه گياهي همان پاپيروس است كه ما آن را كاغذ مي گوييم لذا ممكن است كتاب از نظر فيزيكي تغيير يابد و حالت ديجيتالي به خود بگيرد اما هرگز از صحنه نخواهد رفت و انسانهاي آينده براي اينكه متن، آنها را اسير نكند به سراغ كتاب و الواح خواهند رفت چون كتاب علاوه بر خوانش، آرامش هم مي دهد.
در پايان اين آيين استاندار استان آذربايجان شرقي با بيان اينكه فرهنگ تمدن ساز است گفت: ساختمان هاي عظيم، جاده ها و اتوبان هاي بزرگي كه توسط بشر ساخته مي شود تا كساني كه مي خواهند از اين امكانات استفاده نمايند توجهي به سازنده آنها نمي كنند ليكن اين فرهنگ است كه اين توجه را فراهم مي كند و استفاده موثر از اين امكانات را فراهم مي كند.
دكتر عليرضا بيگي ادامه داد: كتاب يكي از ابزارهايي است كه مي تواند كانون توجه انسان را فراهم بكند به طوري كه كتاب گذشته را به حال و آينده وصل مي كند و آيندگان ما را با كتاب خواهند شناخت همچنان كه ما گذشتگان را با كتاب شناخته ايم.
وي افزود: امروزه شكل ظاهري كتابها از حالت كاغذ و پاپيروس تغيير يافته و به صورت سي دي در آمده است و اين پيشرفت بشري در عرصه فرهنگ را نشان مي دهد و قطعا در آينده بشر به پيشرفت هاي بالاتر از اين نيز دست خواهند يافت.
بيگي ادامه داد: مهم آن است كه به كتاب و مطالعه احساس نياز نماييم و بدانيم كه ما نيازمند كتاب هستيم و اگر اين احساس نياز در ما ايجاد نشود سرنوشتي به غير از انبار شدن در كتابخانه ها به سراغ كتاب نخواهد آمد لذا جوان ما بايد احساس بكند كه نيازمند كتاب است همچنان كه احساس مي كند براي قبول شدن از كنكور نياز به كتابهاي كمك درسي دارد.
استاندار آذربايجان شرقي در پايان گفت: ما بايد اين احساس را در خصوص كتاب هايي كه اثر گذار در عرصه فرهنگ است در بين جوانان ايجاد نماييم.
گفتني است كه در پايان همايش بزرگ هفدهمين دوره هفته كتاب جمهوري اسلامي ايران در استان آذربايجان شرقي از حسن خدايي مدير كل كتابخانه هاي عمومي استان كه به عنوان مدير كل نمونه كشوري معرفي شده بود تجليل به عمل آمد و نيز در ادامه از 103 نفر از كتابداران نمونه استاني، اعضاي فعال انجمن ها، روساي نمونه انجمن ها، اهداگران نمونه، مسئولين فعال سازمان ها، كتابخوانان نمونه استان، كتابداران نمونه شهرستان تبريز، عضو فعال انجمن و استاد پيشكسوت كتابداري وخير نمونه با اهداء لوح تقدير، تجليل به عمل آمد.