وقف نامه ربع رشيدي
در كره جنوبي در معرض ديد عمومي قرار مي گيرد
مدير كل كتابخانه هاي عمومي استان آذربايجان شرقي از شركت وقف نامه ربع رشيدي از كتابخانه مركزي تبريز در نمايشگاه آرشيو فرهنگ بين الملل در سئول، پايتخت كره جنوبي خبر داد.
حسن خدايي با اعلام اين خبر گفت: اين نمايشگاه بين المللي از كتاب هايي كه در حافظه جهاني به ثبت رسيده اند برگزار خواهد شد و از اول تا ششم ژوئن در سئول در معرض ديد عموم قرار خواهد گرفت.
وي افزود: بنابراين از كشور ايران و شهر تاريخي و فرهنگي تبريز نيز وقف نامه ربع رشيدي از كتابخانه مركزي تبريز كه در سال 86 به ثبت جهاني در يونسكو رسيده در نمايشگاه آرشيو فرهنگ بين الملل شركت خواهد كرد لذا سازمان آرشيو بين الملل كره جنوبي آثاري را كه داراي اعتبار جهاني هستند به نمايش خواهد گذاشت.
خدايي افزود: آرشيو ملي كره جنوبي طي هماهنگي هاي به عمل آمده هزينه حمل و نقل و بيمه اين اثر فاخر و نفيس را بر عهده گرفته است.
دوران وزارت او از حساسترين دورههاي فرهنگي و سياسي تاريخ ايران است. خواجه رشيدالدين براي ساماندهي، تمركز و تداوم تحقيقات و فعاليتهاي فرهنگي و علمي يك مجموعه بزرگ علمي، آموزشي و پژوهشي به نام «ربع رشيدي» تأسيس كرد. اين مجموعه به صورت شهركي علمي در حومه شهر تبريز ساخته شد.
مدير كل كتابخانه هاي عمومي استان آذربايجان شرقي ادامه داد: خواجه رشيدالدين در پايتخت ايلخانيان و در گذرگاه كاروانهاي خاور و باختر يكي از بزرگترين تأسيسات روزگار كهن شامل كتابخانه، مدرسه، مسجد، دارالايتام، گرمابه، مهمانسرا، بيمارستان، مدارس عالي، پرورشگاه و كارگاههاي صنعتي، پارچه بافي، كاغذ سازي و آهنگري و ... را پديد آورد.
او براي تأمين پشتوانه مالي براي اداره اين مؤسسات بزرگ، دارايي و املاك زيادي را وقف «ربع رشيدي» كرد. اين موقوفات عمدتاً در ايران قديم، بخشهايي از عراق، افغانستان، گرجستان، ولايت روم، آذربايجان و سوريه بودند.
وي افزود: خواجه رشيدالدين براي ساماندهي اداره «ربع رشيدي» و موقوفات آن وقفنامهاي تنظيم كرد.
او در اين وقفنامه اطلاعاتي دقيق و مستند درباره شيوه فعاليتهاي علمي، آموزشي، تشكيلات ربع، اوضاع فرهنگي آن عصر، ارزش خدمات خواجه در پيشبرد و توسعه امور فرهنگي و آموزشي و نكاتي درباره احوال شخصياش نوشته است. اين نسخه به خط خود خواجه رشيدالدين فضلالله همداني و قسمتي از آن نيز به خط حاكم آن زمان تبريز است كه فقط يك نسخه از آن در تمام جهان وجود دارد و اين نسخه هم در حال حاضر در كتابخانه مركزي تبريز نگهداري مي شود.
خدايي خاطر نشان كرد: اين نسخه تا سال 1348 شمسي در دست بازماندگان حاجي ذكاءالدوله سراجمير، ساكن تبريز بود. انجمن آثار ملي در همان سال اين گنجينه ارزشمند را از خانواده ذكاءالدوله خريداري و سپس از روي اين نسخه عكسبرداري و در سال 1350 شمسي در هزار نسخه منتشر كرد و همچنين در سال 1356 به كوشش مجتبي مينوي و ايرج افشار از روي نسخه اصل به صورت چاپ حروفي منتشر گرديد.
نام اصلي اين وقفنامه «الوقفيه الرشيديه بخط الواقف في بيان شرايط امور الوقف و المصارف» مي باشد كه با آب طلا و به خط ثلث نگاشته شده است.
وي افزود: «وقفنامه ربع رشيدي» خرداد سال 1386در حافظه جهاني به ثبت رسيد و محل نگهداري اين گنجينه ارزشمند، كتابخانه مركزي تبريز مي باشد.
لازم به ذكر است، در حال حاضر بقايا و بناهاي نيمه ويران «ربع رشيدي» تا قرن يازدهم كه اولياء چلپي و شاردن فرانسوي در سفرنامه خود از آن ياد كردهاند، وجود داشته و مورد بازديد علاقه مندان قرار مي گيرد.